|
Prypeć jest
wspaniałą, wielką rzeką, długości niemalże 800 km, której ogromne dorzecze
obejmuje niemal całe Polesie i znaczną część Wołynia. Wypływa z bagien na
terytorium Ukrainy, zaledwie kilka kilometrów od Bugu, po czym kieruje się
na wschód. W końcu, już na terenie Ukrainy, wpada do Dniepru, którego jest
największym dopływem. Tereny, przez które przepływa Prypeć, są płaskie,
tak więc rzeka tworzy
liczne meandry, rozgałęzienia, odnogi i starorzecza, ciągnące się setkami kilometrów.
Biegnie w dolinie szerokiej niekiedy
na kilkadziesiąt kilometrów, w której tworzą się rozległe
bagna i
moczary.
Naturalny charakter tej
rzeki odzwierciedla jej nazwa, która pochodzi od
białoruskiego słowa "prypadź", oznaczającego przepastne bagno, oparzelisko.
Szczególnie dolina dolnej Prypeci jest błotna,
zarośnięta
łąkami, sitowiem, łozą, dziewiczymi lasami.
Rzeka płynie korytem podzielonym na
wiele odnóg, tworzy
zatoki, jeziora, ostrowia. Cały ten
obszar, na którym dominują torfowiska niskie i wysokie,
łąki turzycowe – turzycowiska, olsy,
łęgi,
jest unikalny w skali europejskiej. To oaza dzikiej przyrody, ostoja
ptactwa wodnego i błotnego, a jednocześnie transkontynentalny szlak migracji
ptaków.
W 1966 roku opracowano plan
osuszenia bagien... władza radziecka chciała poprawić dolę białoruskiego
chłopa, twierdząc, że poprzednie utrzymywanie w stanie naturalnym prypeckich
bagien pozwalało gnębić lud. „...Wszystko to miała zmienić planowa gospodarka radziecka, mająca już
przecież na swoim koncie liczne sukcesy w walce z siłami natury, takie jak
odwracanie biegu rzek oraz zamienianie pustyń w pola uprawne, lub
odwrotnie...” *
Przez kilkadziesiąt lat ten
unikalny przyrodniczo teren stał się polem doświadczalnym meliorantów,
których prace przerwał dopiero rozpad ZSRR w 1991 roku.
Współcześnie oprócz niewielkich prac melioracyjnych prowadzonych lokalnie,
nie prowadzi się osuszania bagien na wielką skalę. Zmiana decyzji związana
była z uzyskanymi przez naukowców wynikami badań, wskazujących nie tylko
na znaczną dewastację bezcennych obiektów przyrodniczych i krajobrazowych,
ale także wskazujących wymierne straty w rolnictwie, oraz wystąpienie
niekorzystnych zmian klimatu. Jałowienie gleb, odwodnienie i przesuszenie
spowodowało erozję terenu i wietrzenie torfu, a mniejsze opady przyczyniły
się do stepowienia całego Polesia.
Osuszono połowę bagien...
Reszta, znajdująca się w dolinie rzeki i na południe od niej, jest w
stanie jedynie nieznacznie zmienionym, tworząc największy obszar
wodno-błotny w Europie. Aby chronić ten wspaniały ekosystem, w drugiej
połowie lat ’90 utworzono tu kilka rozległych obszarów chronionych, w tym
Prypecki Park Narodowy, Rezerwat Osmańskie Błota, oraz Rezerwat Środkowa
Prypeć.
* G.
Rąkowski, "Czar Polesia", Rewasz, 2001 |
